دمنوش خارمریم و شاه تره و کاسنی

نام تجاری گیاه:

Fumitory

نام علمی گیاه:

 .Fumaria officinalis L

بهترین زمان مصرف

1 تا 2 ساعت قبل یا بعد از غذا

خواص شاهتره:

تنظیم قند خون

اثرات هایپوگلایسمی (کاهش دهنده قند خون) عصاره متانولی شاهتره در دوزهای 125 و 250 میلی گرم بر کیلوگرم، روزانه به مدت یک هفته بر روی رت های نرمال و دیابتی شده با استرپتوزوتوسین در سال 2013 مورد بررسی قرار گرفت و نتایج آن در مجله Advanced Pharmaceutical Bulletin  منتشر شد.

ضد التهاب

در سال 2013 مطالعه ای با هدف تشخیص اثر ضد التهابی شاهتره به دلیل وجود ترکیبات فوماریک اسید، فلاوونویید و فنولیک موجود در آن برای بیماری‌های پوستی و تسکین خارش و اگزما انجام و نتایج آن در مجله Jentashapir Journal of Health Research منتشر شد.

اثر ضدالتهابی عصاره هیدروالکلی شاهتره در رت ها در دوزهای 200، 400، 600، 800 یا 1000 (میلی گرم بر کیلوگرم)، با استفاده از کاراگینان (به منظور ایجاد التهاب) بررسی شد.

ضد درد

در سال 2004 اثرات ضد درد عصاره متانولی شاهتره در موش بررسی و نتایج آن در مجله Daru منتشر شد. به این منظور اثرات ضد درد عصاره های حاصل از روش پرکولاسیون و سوکسله در موش‌های در معرض  حرارت حاد (با استفاده از روش hot-plate) و تحریک کننده درد شیمیایی مداوم (با استفاده از فرمالین) ارزیابی شدند.

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

در سال 2012 اثرات شاهتره بر اختلالات حرکتی روده در نمونه های حیوانی بررسی و نتایج آن در مجله BMC Complementary and Alternative Medicine منتشر شد. تشخیص اثر ملینی آن درون بدن موجود زنده، در موش انجام شد. این اثرات بر روی انقباض عضلات صاف با استفاده از نمونه‌های روده‌ای جدا شده (ایلیوم و ژژنوم) از گونه‌های حیوانی مختلف (موش، خوکچه هندی و خرگوش) مورد بررسی قرار گرفت.

افزایش قدرت باروری

در طب سنتی ایران، شاهتره به دلیل ویژگی‌های افزایش دهنده قدرت باروری به طور سنتی استفاده می‌شود. در سال 2013 مطالعه‌ای با هدف بررسی اثر عصاره برگ‌های شاهتره بر پارامترهای تولید مثل در رت‌های نر بالغ نژاد ویستار انجام و نتایج آن در مجله International Journal of Reproductive BioMedicine منتشر شد.

بهبود عملکرد کبد

در سال 2008 مطالعه ای با هدف تشخیص پتانسیل محافظت کبدی عصاره آبی – اتانولی 50 درصد حاصل از تمامی بخش های گیاه شاهتره و سه فراکشن هگزان، کلروفرم و بوتانول آن در برابر سمیت کبدی ناشی از دی-گالاکتوز آمین در رت‌ها انجام و نتایج آن در مجله Phytomedicine  منتشر شد.

بهبود عملکرد مغز

با استفاده از مدل های رفتاری مختلف، عصاره اتانولی (50 درصد حجمی/ حجمی) شاهتره در دوزهای 100، 200 و 400 (میلی گرم بر کیلوگرم) به منظور تشخیص فعالیت نوروفارماکولوژی (بررسی تأثیر دارو ها و مواد شیمیایی بر مغز)، فعالیت ضدافسردگی و اثرات کلی بر سیستم عصبی مرکزی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شاهتره به طور قابل توجه و در روش وابسته به دوز، زمان خواب ناشی از مصرف قرص خواب‌آور pentobarbital را افزایش و شروع زمان به خواب رفتن را در رت کاهش می‌دهد. شاهتره اثر آرام‌کننده عضلات و فعالیت ضدافسردگی در جوندگان نشان نداد. نتایج این مطالعه در سال 2010 در مجله E J Pharmacol Therapy  منتشر شد.

ضد میکروب

گیاه شاهتره فعالیت ضدباکتریایی در برابر 6 گونه‌ی باکتریایی بیماریزا متعلق به خانواده انتروباکتریاسه دارد. بنابر نتایج مطالعه انجام شده، کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumonia) حساس‌ترین و سالمونلا تیفی‌موریوم (Salmonella typhimurium) و اشرشیاکلی (Escherichia coli) مقاوم‌ترین باکتری‌ها در برابر اثر ضدباکتریایی عصاره شاهتره بودند. 

ضد سرطان

در سال 2011 مطالعه ای با هدف بررسی اثر محافظت کننده شیمایی شاهتره در برابر سلول‌های سرطانی شده کبد با N- نیتروزو دی اتیل آمین و کربن تتراکلراید در رت‌های نژاد ویستار انجام و نتایج آن در مجله Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine منتشر شد.

در طول مطالعه عصاره شاهتره در دوزهای 200 و 400 (میلی گرم بر کیلوگرم) به صورت خوراکی روزانه یک مرتبه به نمونه‌های آزمایشی داده شد. در پایان هفته بیستم، وزن بدن، وزن کبد، وزن نسبی کبد و درصد نشانگر‌های سرطان کبد مانند سطوح آنزیم‌های کبدی و سطوح بیلی‌روبین کل اندازه‌گیری شدند.

افزایش ترشح صفرا

گونه دارویی شاهتره دارای خاصیت صفرابر می‌باشد. آلکالویید موجود در شاهتره نه تنها باعث افزایش ترشح صفرا می‌گردد بلکه در مواقع افزایش پاتولوژیک صفرا باعث کاهش ترشح آن می‌شود. آلکالوییدهای ایزوکینولینی در اثرات ضداسپاسم گیاه بر روی کیسه صفرا، مجاری صفراوی و دستگاه گوارش سهیم می‌باشند. سینامیک اسید موجود در شاهتره اثر صفراآوری دارد. بنابر مطالعه‌ای دیگر عصاره شاهتره تجمع سنگ‌های صفرا را در موش مهار کرد.  

ترمیم و جلوگیری از پیری پوست

در سال 2011 مطالعه‌ای با هدف بررسی اثر عصاره الکلی شاهتره بر اگزمای دست انجام و نتایج آن در مجله  Iranian Red Crescent Medical Journal منتشر شد. در یک مطالعه تصادفی، 44 بیمار مبتلا به اگزمای دست به طور تصادفی کرم حاوی 4 درصد شاهتره یا کرم فاقد ترکیبات مؤثر را 2 بار در روز به مدت 4 هفته استفاده کردند.

تسکین زخم معده

ژل موکوس (مخاط) چسبیده به سطح موکوسی معده، اپیتلیوم زیرین را در برابر اسید، پپسین و عوامل نکروز کننده از قبیل اتانول و اندومتاسین محافظت می‌کند.

محافظت سلولی ایجاد شده با عصاره آبی شاهتره ممکن است به دلیل فعل و انفعال با لایه موکوس چسبیده به معده باشد. بنابراین عصاره آبی شاهتره باعث کاهش در ترشح اسید معده، اسیدیته و ایجاد زخم می‌شود.

بهبود عملکرد عصبی - شناختی

عصاره اتانولی 50 درصد شاهتره  برای اثرات احتمالی تعدیل‌کننده عملکرد شناختی در رت‌های آلبومین بالغ مورد ارزیابی قرارگرفت. شاهتره کاهش وابسته به دوز در فعالیت استیل کولین استراز مغز نشان داد و افزایش تراکم گیرنده های موسکارینی و همچنین مواردی مثل اثرات مفید بر وضعیت آنتی‌اکسیدانی مغز نشان داد. شاهتره اثرات مفید شبه نوتروپیک را بر عملکردهای شناختی نشان داد.

حد مجاز مصرف

• برای تهیه دمنوش، بر روی 3-2 گرم از گیاه آب جوش بریزید و پس از 20 دقیقه آن را صاف کنید.
• دوز مصرف روزانه دمنوش برای بیماری‌های کیسه صفرا شامل 1 فنجان دمنوش گرم شاهتره 30 دقیقه قبل از هر وعده غذایی است.