دمنوش بابونه،بادرنجبویه، اسطوخودوس،پنیرک

نام تجاری گیاه:

Lemon Balm

نام علمی گیاه:

. Melissa officinalis L

بهترین زمان مصرف

1 تا 2 ساعت قبل یا بعد از صرف غذا.

خواص اسطوخودوس:

بهبود کیفیت خواب

اسطوخودوس به عنوان یک داروی طبیعی عالی برای بهبود کیفیت خواب و درمان بی خوابی پیشنهاد شده است.در سال 2017، مطالعه ای در دهلی نو، هند، با هدف ارزیابی اثربخشی چای اسطوخودوس در رفع خستگی، افزایش کیفیت خواب و بهبود دلبستگی مادر به نوزاد پس از زایمان انجام شد. در مجموع 60 زن هندی که به تازگی زایمان کرده بودند و هیچگونه سابقه ی حساسیت به چای ها، غذاها یا داروهای گیاهی نداشتند را با یک روش معین به دو گروه 30 نفره - گروه آزمایشی و گروه کنترل – تقسیم کردند. گروه کنترل فقط مراقبت های معمول پس از زایمان را دریافت می کردند، اما افراد گروه آزمایشی به مدت 2 هفته، هر روز 1 ساعت پیش از خواب، رایحه ی یک فنجان چای اسطوخودوس را استشمام کرده و سپس، آن را می نوشیدند. (هر فنجان چای اسطوخودوس از یک چای کیسه ای حاوی چای سیاه و اسطوخودوس که به مدت 10-15 دقیقه در 300 میلی لیتر آب داغ خیسانده می شد، تهیه شده بود.) یافته ها نشان داد که میانگین خستگی مادران پس از زایمان، سطح کیفی خواب آنها و دلبستگی مادر به نوزاد در گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل پایین تر بود. این نتیجه نشان می دهد تجویز چای اسطوخودوس به مادرانی که به تازگی زایمان کرده بودند به مدت 14 روز متوالی در کاهش خستگی، بهبود کیفیت خواب و بهبود دلبستگی مادر به نوزاد مؤثر بوده است، درحالی که در گروه کنترل مراقبت های معمول پس از زایمان در بهبود دلبستگی مادر به نوزاد مؤثر نبود.

کاهش اضطراب و استرس

در مطالعه ای خاصیت ضداضطراب احتمالی عصاره آبی خوراکیِ گل های اسطوخودوس (LAE) در رت های مبتلا به استرس مزمن خفیف را بررسی کردند.

48 رت بالغ نر به طور تصادفی به دو گروه «مبتلا به استرس مزمن خفیف» و «بدون استرس» تقسیم کردند. رت های بدون استرس در شرایط نرمال نگهداری شدند. طی روند ایجاد استرس، رت های مبتلا به استرس مزمن خفیف را به طور جداگانه در اتاق دیگری گذاشتند. سپس، هر گروه را به سه زیرگروه 8 تایی تقسیم کردند: 1. زیرگروه آب مقطر، 2. زیرگروه LAE در دوز 200 میلی گرم بر کیلوگرم، 3. زیرگروه LAE در دوز 400.

ضد افسردگی

در سال 2012، به منظور بررسی اثرات شبه ضدافسردگی عصاره آبی اسطوخودوس در رت ها با استفاده از آزمون شنای اجباری (FST) (پرکاربردترین آزمون سنجش افسردگی در مدل حیوانی) تحقیقی را انجام دادند. محققان حرکت نکردن جوندگان هنگام قرارگیری در معرض یک استرس اجتناب ناپذیر مانند شنای اجباری را نوعی ناامیدی در نظر گرفتند چون حیوان رهایی را غیرممکن می داند. علاوه بر این، به این نتیجه رسیدند که با استفاده از داروهای ضدافسردگی شناخته شده، زمان بی تحرکی در این آزمون کاهش می یابد.

ضد میکروب

استفاده بی رویه از داروهای ضدمیکروبی در درمان بیماری ها منجر به مقاومت میکروارگانیسم ها در برابر تعداد زیادی از آنتی بیوتیک ها شده است. بنابراین، باید استفاده از داروهای ضدمیکروبی طبیعی را گسترش داد؛ می توان از گیاهان دارویی که سرشار از عوامل ضدمیکروبی هستند به عنوان جایگزین داروهای ضدمیکروبی استفاده کرد. مطالعه ای با هدف بررسی اثرات ضدباکتریایی غلظت های مختلف عصاره آبی اسطوخودوس بر برخی از باکتری های بیماری ‌زا از جمله باسیلوس سوبتیلیس، استرپتوکوکوس موتانس، لیستریا منوسیتوژنز، یرسینیا انتروکولیتیکا و سالمونلا انتریتیدیس انجام شد. یافته ها نشان دادند که عصاره آبی اسطوخودوس به طور قابل ملاحظه ای تمام باکتری‌ های مورد آزمایش را مهار کرد و این اثر با افزایش غلظت عصاره، افزایش می یافت.

افزایش فعالیت آنتی اکسیدانی

ویژگی های آنتی اکسیدانی عصاره های انواع اسطوخودوس عمدتاً به محتوای فلاونوئیدها و ترکیبات اسید فنولیک و تا حدی هم به برخی از ایزوپرنوئیدها نسبت داده می شود.

اگرچه اندازه‌گیری «فعالیت به دام اندازی رادیکال» گیاهان با استفاده از روش DPPH نشان می دهد که به طور کلی، انواع اسطوخودوس نسبت به سایر گیاهان مانند چای سبز، میخک و آویشن، فعالیت آنتی اکسیدانی کمتری دارند. این می تواند به دلیل میزان کم ترکیبات فنولی باشد چون میزان ترکیبات فنولی اصلی گزارش شده در اسطوخودوس، یعنی رزمارینیک اسیدها و کافئی

بهبود عملکرد مغز

مطالعه ای با هدف ارزیابی اثر عصاره آبی اسطوخودوس بر عملکرد یادگیری و حافظه رت های مبتلا به آلزایمر انجام شد. ابتدا، 80 رت نر به دو گروه کنترل (بدون بیماری آلزایمر) و مبتلا به آلزایمر تقسیم شدند. رت های هر دو گروه تحت 2 مرحله یادگیری وظیفه ای (با فاصله 20 روز) قرار گرفتند؛ در مرحله اول یادگیری وظیفه ای، رت ابتدا باید مکان یک سکو را در یک استخر دایره‌ای شکل با توجه به علائمی که در اطراف آن محیط بود، یاد می گرفت؛ سپس با حذف آن سکو، در مدت زمان مشخصی و از طریق همان علائمی که در اطراف آن بود، مکان سکو را پیدا می کرد. پس از این مرحله، رت های هر دو گروه به مدت 20 روز، تحت درمان با آب مقطر یا عصاره آبی اسطوخودوس در دوزهای مختلف (50، 100 و 200 میلی گرم بر کیلوگرم) قرار گرفتند.

بهبود عملکرد قلب و عروق

«آسیب ایسکمی-خونرسانی مجدد» یعنی کاهش خونرسانی به عضله برای مدتی کوتاه؛ برقراری مجدد جریان خون بعد از آن، باعث آسیب عضله می شود. در جریان خونرسانی مجدد، سلول های بافت، به میزان زیادی رادیکال های آزاد اکسیژن تولید می کنند؛ استرس اکسیداتیو عامل مهمی در ایجاد این آسیب است. 

ضد سرطان

مطالعات بسیاری تأیید کرده اند که گیاهان منابع طبیعی مناسبی هستند که باید به عنوان داروهای ضدسرطان با عوارض جانبی کمتر نسبت به شیمی درمانی و رادیوتراپی مورد مطالعه قرار بگیرند. در مطالعه‌ای، خواص ضدسرطانی عصاره آبی اسطوخودوس را بر لنفوسیت های بیماران مبتلا به لنفوم هوچکین بررسی کردند. یافته ها نشان دادند که اسطوخودوس تکثیر سلولی را در لنفوسیت ها و رده های سلول با اثرات مختلف مهار کرد. همچنین، هنگامی که سلول لنفوم هوچکین در معرض عصاره آبی اسطوخودوس قرار گرفت، آپوپتوز (نوعی مرگ سلولی برنامه‌ریزی شده) اتفاق افتاد.

حد مجاز مصرف

• طرز تهیه دمنوش اسطوخودوس: 5 تا 10 میلی‌لیتر روغن اسانسی اسطوخودوس (یا 1 تا 2 قاشق چای‌خوری گیاه اسطوخودوس) را به یک فنجان آب داغ (150 میلی لیتر) اضافه کرده و پس از 10 دقیقه، آن را صاف کنید. چای تهیه شده به این روش را می‌توان روزی سه مرتبه و هر بار 1 فنجان مصرف کرد. ^{(14، 15)}

همچنین، دوزهای زیر در تحقیقات علمی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند:

بزرگسالان، به صورت خوراکی:

• اضطراب: 500 میلی‌گرم گل اسطوخودوس خشک و پودر شده، دو مرتبه در روز به مدت 8 هفته مصرف شد.