



چای سیاه و بادرنجبویه
هر قسط با تربپی:
۴ قسط ماهانه. بدون سود، چک و ضامن.
چای سیاه و بادرنجبویه
20 ساشه
1.5 تا 4.5 گرم در روز.
1 تا 2 ساعت قبل یا بعد از غذا.
این محصول که از سال 1393 در حال تولید است، ترکیبی متشکل از چای سیاه هندی با برگ و سرشاخههای گلدار گیاه بادرنجبویه است. بادرنجبویه (ملیس) گیاهی بسیار معطر از خانواده نعناع است و این محصول علاوه بر داشتن خواص مفید، در زمره دمنوشهای خوشطعم شناخته میشود.
زنبورهای عسل بادرنجبویه را خیلی دوست دارند و به همین علت، یونانیان آن را ملیس به معنی زنبورعسل نامیدهاند. بهطور سنتی از این گیاه برای بهبود خلقوخو و ادراک استفاده میشده است و ابنسینا نخستین پزشک در جهان بود که خواص ممتاز بادرنجبویه، به عنوان یک گیاه دارویی نشاطآور مقوّى مغز و اعصاب، را کشف کرد.
خواص بادرنجبویه:
افزایش فعالیت آنتی اکسیدانی
اثرات آنتی اکسیدانی بادرنجبویه به سبب وجود ترکیبات فنلی از جمله رزمارینیک اسید در آن است. اثر آنتی اکسیدانی این ترکیبات چند برابر بیشتر از ویتامین C است. ترکیباتی مثل لینولئیک اسید، کارنوسیک اسید، اوروسولیک اسید هم در عصاره ی این گیاه هستند که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند.
تقویت حافظه
نتایج آزمایشی نشان داد که بادرنجبویه می تواند اختلالات یادگیری ناشی از سرب را بهبود بخشد. خاصیت آنتی اکسیدانی بادرنجبویه و تمایل ترکیبات آن برای باند شدن با رسپتورهای نیکوتینی، موسکارینی و به ویژه کولینرژیک و مهار آنزیم کولین استراز در بافت کورتکس مغز انسان می تواند بر عملکردهای شناختی تأثیر بگذارد و در درمان اختلالات حافظه و سایر بیماری های مرتبط با سیستم عصبی هم مؤثر واقع شود. در آزمایشی دیگر، محققان مشاهده کردند استفاده از بادرنجبویه باعث تقویت حافظه در افراد مبتلا به آلزایمر شد. این اثر بادرنجبویه می تواند به دلیل محتوای آنتی اکسیدان آن باشد.
کاهش اضطراب و استرس
رزمارینیک اسید، اورسولیک اسید و اولئانولیک اسید استخراج شده از بادرنجبویه، بازدارنده های فعالیت آنزیم GABA-T (گابا ترانس آمیناز) هستند. محققان، سازوکار عمل آرامش بخشی بادرنجبویه را اثر این گیاه بر مسیر گابارژیک می دانند که در آن، ترکیبات مذکور از فعالیت GABA-T جلوگیری می کنند و سبب بیشتر در دسترس بودنِ GABA (یک میانجی عصبی مهم) در مغز می شوند.
ضد تشنج
عصاره ی بادرنجبویه به دلیل دارا بودن ژرانیول با اثرات خواب آوری و ضدتشنجی و همچنین کافئیک اسید با اثرات ضدتشنجی، اثر آرامش بخشی بر سیستم عصبی دارد. آرامش بخشی عصاره ی بادرنجبویه ناشی از عملکرد گابا در سیستم اعصاب مرکزی است که در آن ماده ی مؤثر، به جایگاه بنزودیازپین روی گیرنده ی گابای A متصل می شود. چنین به نظر می رسد که برخی از فلاونوئیدها روی بعضی از نرون های مهاری اثر می کنند و موجب تقویت این سیستم مهاری می شوند.
تسکین زخم معده
در آزمایشی، عصاره ی بادرنجبویه باعث بهبود زخم معده در موش های صحرایی شد. مشاهده شد که عصاره ی برگ های این گیاه باعث بروز پاسخ ایمنی در موش می شود. این عصاره با تعدیل سیستم ایمنی می تواند در روند بهبود زخم تاثیرگذار باشد. عصاره ی بادرنجبویه هم، به سبب داشتن خاصیت ضد التهابی می تواند مانع گسترش زخم و کاهش التهاب معده شود. فلاونوئیدها با داشتن خاصیت آنتی اکسیدانی، رادیکال های آزاد را خنثی کرده و به مهار زخم کمک می کنند. فلاونوئیدها زخم های نکروز عمیق را دفع و از ورقه ورقه شدن اپی تلیوم(بافت پوششی) جلوگیری می کنند.
بهبود عملکرد کبد
در پژوهشی که نتایج آن درمجله ی زیست شناسی جانوری منتشر شد، عصاره ی بادرنجبویه با کاهش فعالیت آنزیم ALT (آلانین آمینوترانسفراز) اثر محافظتی خود بر کبد را نشان داد. ALT آنزیمی است که به طور طبیعی در کبد وجود دارد و در نتیجه ی آسیب کبدی وارد خون می شود. شاید بتوان گفت این اثر بادرنجبویه به خاطر وجود آنتی اکسیدان ها است زیرا آنتی اکسیدان ها نقش بسیار مهمی در محافظت از اندامهای داخلی بدن به ویژه قلب و کبد دارند.
ضد درد
مکمل گیاهی بادرنجبویه در آزمایشی توانست در کاهش شاخص التهابی ناشی از دویدن در سرازیری و احساس درد مؤثر باشد. محققان معتقدند بادرنجبویه با بلوک کردن گیرنده های آدنوزینی در انتهای نورون های حسی عضلات، باعث کاهش درد می شود.
ضد سرطان
محققان اثر اسانس بادرنجبویه و ترکیب اصلی آن سیترال را بر لاین های سلولی GBM (یک تومور بدخیم در سیستم عصبی) بررسی کردند. براساس یافته های منتشر شده در ژورنال Cancer Investigation، هم اسانس بادرنجبویه و هم سیترال، باعث کاهش طول عمر سلول های GBM و آپوپتوزیس (مرگ برنامه ریزی شده ی سلول) در این سلول ها شدند. براساس این یافته ها، اسانس بادرنجبویه به سبب وجود سیترال در آن، ممکن است بتواند در درمان GBM مؤثر باشد.
برخی سوالات متداول درباره بادرنجبویه
بادرنجبویه (Melissa officinalis) گیاهی معطر از خانواده نعناع است و قرنها از آن برای خواص دارویی مختلف استفاده میشود. در اینجا برخی خواص بادرنجبویه برای سلامتی آورده شده است:
1- کمک به کاهش اضطراب و استرس: بادرنجبویه به خاطر اثرات آرامبخشاش شناخته شده است و به عنوان درمانی طبیعی برای استرس و اضطراب استفاده میشود.
2- کمک به بهبود اختلالات خواب: بادرنجبویه به دلیل اثرات آرامبخش، گاهی برای کمک به مشکلات خواب از جمله بیخوابی استفاده میشود. به این منظور، میتوانید دمنوش بادرنجبویه را قبل از خواب بنوشید تا کیفیت خوابتان را بهبود دهد.
3- کمک به تقویت حافظه (خواص بادرنجبویه برای مغز): بادرنجبویه حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی است که اثرات مثبتی بر حافظه و بهبود عملکرد سیستم عصبی و مغز دارند.
4- کمک به تسکین مشکلات گوارشی: بادرنجبویه یکی از رایجترین گیاهان دارویی است که به طور سنتی، بهویژه توسط مردم محلی منطقه کردستان، در درمان بیماریهای گوارشی استفاده میشود.
بادرنجبویه برای رفع ناراحتیهای گوارشی مانند نفخ معده، اسپاسم (گرفتگی) عضلات دستگاه گوارش و سوء هاضمه مفید است.
5- دارای خواص آنتیاکسیدانی: بادرنجبویه حاوی آنتی اکسیدانهایی است که میتوانند به خنثی کردن رادیکالهای آزاد مضر در بدن کمک کنند. آنتی اکسیدانها برای سلامت عمومی بدن مهم هستند و میتوانند به کاهش خطر بیماریهای مزمن (مانند بیماری قلبی، سرطان و دیابت) کمک کنند.
6- کمک به تسکین سردرد: بادرنجبویه ممکن است در درمان سردرد مفید باشد، به خصوص اگر این سردرد در نتیجه استرس اتفاق بیفتد. خواص آرامبخش بادرنجبویه میتواند به شما کمک کند تا از تنش خلاص شوید و عضلات خود را آرام کنید. همچنین مصرف این گیاه میتواند باعث شل شدن عروق خونی شود و در نتیجه به تسکین سردرد کمک کند.
7- دارای خاصیت ضد تیروئید: بادرنجبویه ممکن است به تنظیم تیروئید پرکار (پرکاری تیروئید) کمک کند.
8- کمک به سمزدایی کلیهها: بادرنجبویه دارای اثرات ضدالتهاب است و مصرف دمنوش آن برای محاظت از کلیهها در برابر اثرات سمی ترکیبات شیمیایی از جمله برخی داروها مفید است.
9- کمک به درمان افسردگی: بادرنجبویه آرامبخش است و میتواند به کاهش علائم اضطراب و استرس کمک کند، در نتیجه برای کاهش افسردگی هم مفید خواهد بود. توجه به این نکته ضروری است که استفاده از بادرنجبویه در شرایط افسردگی و اضطراب خفیف مؤثر است. افراد مبتلا به افسردگی شدید یا مداوم باید حتماً تحت نظر پزشک باشند.
10- کمک به کاهش قند خون: طبق نتایج مطالعات، مصرف دمنوش بادرنجبویه باعث کاهش قند خون و افزایش هورمون انسولین میشود. در نتیجه مصرف آن برای کنترل بیماری دیابت مفید است.
11- کمک به کاهش چربی خون: دمنوش بادرنجبویه برای کاهش کلسترول کل، تریگلیسیریدها و کلسترول بد (LDL) خون مؤثر است. در نتیجه برای حفظ سلامتی قلب و عروق مفید است.
با اینکه گیاه بادرنجبویه دارای این فواید بالقوه است، ولی واکنشهای فردی میتواند متفاوت باشد. اگر قصد دارید از بادرنجبویه برای اهداف دارویی استفاده کنید، بهتر است با یک پزشک مشورت کنید؛ خصوصاً اگر داروهای دیگری مصرف میکنید یا به بیماری خاص مبتلا هستید. علاوه بر این، زنان باردار یا شیرده باید از مصرف بادرنجبویه در مقادیر دارویی خودداری کنند.
بادرنجبویه و فشار خون: طبق نتایج تحقیقات روی انسان و موشها، دمنوش بادرنجبویه برای کاهش ضربان قلب و کاهش فشار خون بالا مفید است. با این وجود، توجه به این نکته مهم است که واکنشهای فردی به گیاهان دارویی میتواند متفاوت باشد و اثرات بادرنجبویه بر فشار خون ممکن است برای همه یکسان نباشد.
مصرف گیاه بادرنجبویه (Melissa officinalis) در مقادیر متعادل برای بیشتر افراد بیخطر است. با این حال، برخی عوارض جانبی و تداخلات دارویی وجود دارد که لازم است از آنها مطلع باشید:
1- واکنشهای آلرژیزا: برخی از افراد ممکن است به بادرنجبویه حساسیت داشته باشند. واکنشهای آلرژیک میتواند شامل واکنش پوستی (مانند تورم، خارش، بثورات پوستی یا کهیر)، مشکل گوارش (مانند استفراغ و حالت تهوع) و مشکل در تنفس باشد. در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مصرف بادرنجبویه را قطع کنید تا واکنش بدتر نشود.
2- بارداری و شیردهی (بادرنجبویه در بارداری و شیردهی): به دلیل دردسترس نبودن اطلاعات کافی در این زمینه، بهتر است از مصرف دمنوش بادرنجبویه در این دوران اجتناب کنید و یا قبل از مصرف با پزشک خود مشورت کنید.
3- عمل جراحی در آینده نزدیک: بادرنجبویه روی سیتم عصبی مرکزی اثر میگذارد. بنابراین، ممکن است باعث گیجی بیش از حد و خطر ضربان قلب آهسته یا نامنظم در حین جراحی شود. حداقل دو هفته قبل از عمل جراحی دمنوش بادرنجبویه ننوشید!
4- تداخل با داروهای خوابآور و آرامبخش: بادرنجبویه اثر آرامبخش دارد و مصرف همزمان آن با داروهایی که باعث خواب آلودگی میشوند، ممکن است باعث تشدید خواب آلودگی شود.
5- تداخل با داروهای تیروئید: بادرنجبویه ممکن است با عملکرد تیروئید تداخل داشته باشد، بنابراین افراد مبتلا به مشکلات تیروئید، خصوصاً مبتلا به کمکاری تیروئید، باید قبل از نوشیدن دمنوش بادرنجبویه با پزشک مشورت کنند.
6- تداخل با داروهای دیابت: بادرنجبویه باعث کاهش قند خون میشود. افراد مبتلا به دیابت در صورت نوشیدن دمنوش بادرنجبویه باید قند خون خود را به دقت کنترل کنند. زیرا مصرف همزمان بادرنجبویه با داروهای دیابت ممکن است باعث افت شدید قند خون شود.
عوارض جانبی و واکنش های حساسیت زا
بارداری و شیردهی
دربارهی استفاده از بادرنجبویه در زمان بارداری و شیردهی اطلاعات کافی در دسترس نیست. بهتر است در این دوران از مصرف بادرنجبویه پرهیز کنید.
کودکان
مصرف خوراکی مقدار مناسب بادرنجبویه به مدت حدود 1 ماه ایمن به نظر میرسد.
دیابت
بادرنجبویه می تواند سطوح قند خون را در افراد مبتلا به دیابت پایین آورد. چنانچه مبتلا به دیابت هستید و بادرنجبویه مصرف می کنید، به علائم قند خون پایین (هایپوگلایسمی) توجه کنید و قند خونتان را به دقت کنترل کنید.
جراحی
چنانچه بادرنجبویه با داروهایی که حین جراحی و بعد از آن استفاده می شوند، ترکیب شود می تواند باعث خواب آلودگی بسیار زیاد شود. حداقل 2 هفته قبل از جراحی مصرف بادرنجبویه را متوقف کنید.
بیماری تیروئید
دراین شرایط بادرنجبویه را مصرف نکنید. نگرانی وجود دارد مبنی بر اینکه بادرنجبویه میتواند عملکرد تیروئید را تغییر دهد، سطوح هورمون تیروئید را کاهش دهد و با درمان جایگزین هورمون تیروئید تداخل ایجاد نماید.
واکنش های حساسیت زا
به طور کلی، هر فرد ممکن است نسبت به گیاهان و ادویههای خاصی حساسیت داشته باشد که این حساسیت باید در درجه اول توسط خود فرد و در درجه دوم توسط پزشک تشخیص داده شود. البته این واکنشهای آلرژیک عوارض جانبی مزمن یا حاد ایجاد نمیکنند و بعد از شناسایی گیاه حساسیتزا و قطع مصرف آن، عوارض ناشی از آلرژی برطرف خواهد شد.
هیچ شرکت یا هیچ محصولی نمیتواند از واکنشهای آلرژیک بدنهای مختلف از پیش آگاهی داشته باشد. ناسازگاری بدن با یک یا چند گیاه خاص هر چند به ندرت پیش میآید اما به هر حال ممکن است مصرف کنندگانی با آن مواجه شوند.
تداخل دارویی
بادرنجبویه ممکن است خواب آور باشد یا باعث خوابآلودگی شود. مصرف بادرنجبویه همراه با داروهای آرامبخش (برای بیخوابی یا اضطراب) میتواند بسیار خوابآور باشد. برخی داروهای آرامبخش عبارتند از: کلونازپام (کلونوپین)، لورازپام (آتیوان)، فنوباربیتال (دوناتال)، زولپیدم (آمبین).
بادرنجبویه ممکن است با داروهای تیروئید تداخل ایجاد کند. اگر داروهایی برای تنظیم تیروئیدتان مصرف میکنید، پیش از مصرف بادرنجبویه با پزشکتان مشورت کنید.
مشخص نیست که آیا بادرنجبویه با عوامل ضد رتروویروسی (سرکوب کنندهی کامل ویروس) تداخل دارد یا خیر. بهتر است در صورت مصرف داروهای HIV از مصرف بادرنجبویه خودداری کنید.