خاکشیر دوی پک 200 گرمی

این محصول که از سال 1402 به عنوان یکی دیگر از اعضاء خانواده دانه‌های نیوشا تولید شده است، برای تهیه «شربت خاکشیر» به عنوان یکی از نوشیدنی‌های سنتی و محبوب ایرانیان استفاده می‌شود. شربت خاکشیر را می‌توان با ترکیب‌های متفاوتی آماده کرد و تنوع طعم و مزه آن بسیار بالا است.

حد مجاز مصرف

به‎طور کلی، روزی سه بار و هر مرتبه 4 تا 8 گرم. ⁽³⁰⁾

* برای برخی افراد ممکن است لازم باشد این دوز متعادل شود.

بهترین زمان مصرف

عموماً دانه خاکشیر را می‌توان در هر زمان از روز مصرف کرد؛ با این حال، در بسیاری از دستورالعمل‌ها مصرف آن در حالت ناشتا (با معده خالی) توصیه شده است.

برای رفع یبوست: قبل از ناهار و شام ⁽⁸⁾

برای کاهش علائم سندروم روده تحریک پذیر:  قبل از ناهار و شام ⁽¹¹⁾

خواص خاکشیر:

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

در سال 1392، تأثیر عصاره آبی دانه خاکشیر بر اسهال در موش‌ها بررسی شد. طبق نتایج بدست آمده، این ﻋﺼﺎره اﺛﺮی ﺷﺒﯿﻪ دﯾﻔﻨﻮکسیلات (یک داروی ضد اسهال) ﺑـﺮ کـﺎﻫﺶ ﻋﻼئم اﺳـﻬﺎل داﺷﺘﻪ و ﺣﺠﻢ آب دﻓﻊ ﺷﺪه را هم کاﻫﺶ می‌دهد.

رفع یبوست

در سال 2013، تأثیر دانه خاکشیر بر جلوگیری از یبوست خصوصاً در میان مسافران بررسی شد. در این مطالعه 10 تا 15 گرم دانه خاکشیر به مدت 30 دقیقه در 250 میلی‌لیتر آب در حال جوش ریخته شد. افراد شرکت‌کننده این نوشیدنی را روزانه قبل از ناهار و شام به مدت 3 هفته مصرف کردند. طبق نتایج بدست آمده، دانه خاکشیر می‌تواند دفعات دفع مدفوع، سهولت اجابت مزاج و احساس پر بودن معده را بهبود دهد. ⁽⁸⁾

کاهش علائم سندروم روده تحریک پذیر (IBS)

در سال 2019، در یک مطالعه بالینی اثرات مفید مصرف دانه خاکشیر بر سندروم روده تحریک‌پذیر با علائم غالب یبوست بررسی شد. در این مطالعه ابتدا 30 گرم دانه خاکشیر به مدت 30 دقیقه در یک لیوان آب خیسانده شد. افراد شرکت‌کننده این نوشیدنی را روزانه قبل از ناهار و شام به مدت 4 ماه مصرف کردند (روزانه 60 گرم دانه خاکشیر). طبق نتایج بدست آمده، دانه این گیاه می‌تواند به‎طور چشمگیری علائم سندروم روده تحریک‌پذیر شامل درد مکرر، بادکردگی شکم، دفعات دفع مدفوع و مدفوع سفت را بهبود و کیفیت زندگی افراد مبتلا به این عارضه را افزایش دهد. ⁽¹¹⁾

بهبود عملکرد مجاری تنفسی و ریه

به عقیده محققین دانه خاکشیر برای درمان آلرژی و بیماری‌های التهابی ریه مفید است. در سال  2018، نتایج مطالعه‌ای بر روی موش‌های مبتلا به آسم نشان داد که این دانه دارای اثرات ضد آسم است. ⁽¹²⁾

بهبود عملکرد قلب و عروق

در سال 2018، تأثیر عصاره آبی دانه خاکشیر بر عملکرد قلب در موش‌های مبتلا به نارسایی قلبی مزمن مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که این عصاره باعث بهبود عملکرد قلب و کاهش آسیب بافت قلب می‌شود و دارای اثرات محافظت‌کننده است. ^{( 10 و 15)}

بهبود عملکرد دستگاه ادراری

- سمّیت و التهاب کلیوی: افزایش غلظت اوره، کراتینین و اوریک اسید خون می‌تواند منجر به سمّیت کلیوی شود. در سال 2021، اثر عصاره الکلی دانه خاکشیر بر سمّیت کلیوی در موش‌ها بررسی شد. طبق نتایج ، این عصاره میزان اوره، کراتینین و اوریک اسید خون را به میزان قابل توجهی کاهش داد و در نتیجه بر جلوگیری از آسیب و التهاب کلیوی اثرات مثبت داشت. ⁽¹⁶⁾

بهبود عملکرد کبد

در سال 2018، تأثیر عصاره الکلی دانه خاکشیر بر آسیب کبدی در موش‌ها مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که مصرف عصاره دانه خاکشیر از افزایش سطح آنزیم‌های کبدی شامل آلکالین فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و همچنین بیلی‌روبین کل در خون جلوگیری کرد و اثرات محافظتی در برابر آسیب و سمّیت کبدی در موش‌ها داشت. ⁽¹⁹⁾

تنظیم قند خون

در سال 2014، تأثیر عصاره آبی - الکلی دانه خاکشیر بر سطح قند خون در موش‌های دیابتی مورد مطالعه قرار گرفت. طبق نتایج این مطالعه، عصاره دانه خاکشیر به دلیل کاهش سطح قند خون می‌تواند در جلوگیری از ابتلا به دیابت مفید باشد. ⁽²⁰⁾

افزایش قدرت باروری

در سال 2014، تأثیر عصاره آبی - الکلی دانه خاکشیر بر غلظت هورمون تستوسترون خون، تغییرات بافتی بیضه و پارامترهای اسپرمی در موش‌های نر دیابتی بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که دانه خاکشیر اثرات مثبتی بر بهبود اثرات مخرب دیابت بر بافت بیضه دارد: همچنین با افزایش سطح هورمون تستوسترون باعث افزایش تعداد اسپرم می‌شود. باتوجه به نتایج این مطالعه، به‌نظر می‌رسد دانه خاکشیر می‌تواند موجب افزایش باروری در بیماران دیابتی شود. ⁽²¹⁾

ضد التهاب

در طب سنتی ایرانی از دانه خاکشیر برای درمان تب، التهاب و تسکین انواع درد مانند سردرد و میگرن استفاده می‌کنند. در سال 2022، اثرات ضددرد روغن اسانسی دانه خاکشیر و جزء اصلی آن یعنی اسید چرب امگا 6 (لینولنیک اسید) در موش‌ها بررسی شد. طبق نتایج این مطالعه، روغن اسانسی و اسید چرب امگا 6 موجود در دانه این گیاه، احتمالاٌ از طریق مهار التهاب، فعالیت ضددرد دارند.  بنابراین، این یافته‌ها ادعای طب سنتی ایرانی در مورد اثربخشی دانه خاکشیر بر درد را تأیید می‌کند. ⁽²²⁾

ضد سرطان

آنتی اکسیدان‌ها می‌توانند به میزان قابل توجهی ابتلا و پیشرفت سرطان را کاهش ‌دهند. ⁽²³⁾ طبق نتایج مطالعه‌ای در سال 2020، دانه خاکشیر سرشار از ترکیبات پلی‌فنولی است؛ این ترکیبات به عنوان «آنتی اکسیدان‌های برگرفته از منابع گیاهی» شناخته می‌شوند. ⁽²⁴⁾

بهبود عملکرد غده تیروئید

مطالعه‌ای روی موش‌ها نشان داد که با تجویز خوراکی عصاره اتری دانه خاکشیر، مقادیر هورمون‌های تیروئیدی خون، تری‌یدو‌تیرونین (T3) و تیروکسن (T4)، کاهش یافت و این عصاره دارای اثرات ضدتیروئیدی بود. به همین دلیل مصرف دانه‌های خاکشیر برای بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید می‌تواند مفید باشد. ⁽²⁸⁾

 

برخی سوالات متداول درباره خاکشیر

خاکشیر برای چی خوبه؟

براساس نتایج بدست آمده از مطالعات علمی یا طبق توصیه‌های طب سنتی، از جمله مهم‌ترین خواص دانه خاکشیر عبارتند از:

1- بهبود عملکرد دستگاه گوارش: مطالعات علمی نشان داده‌اند که دانه خاکشیر برای بهبود اسهال، یبوست بزرگسالان و کودکان و هموروئید (بواسیر)، دفع کرم‌ و انگل گوارشی و همچنین کاهش علائم سندروم روده تحریک پذیر (IBS) با علائم غالب یبوست و بادکردگی شکم مفید است.

طب سنتی هم اثرات دوگانه آن بر اسهال و یبوست را تایید کرده است. طبق دستورالعمل طب سنتی، مصرف دانه خاکشیر با آب گرم به عنوان یک ملیّن برای رفع یبوست و مصرف آن با آب سرد برای رفع اسهال مفید است.

2- بهبود عملکرد مجاری تنفسی و ریه: مطالعات علمی نشان داده‌اند که دانه خاکشیر برای درمان آلرژی و بیماری‌های التهابی ریه مثل آسم مفید است.

در طب سنتی هم از آن برای درمان احتقان قفسه سینه، کنترل سرفه و جلوگیری از آسم، خلط‌آور و رفع گرفتگی صدا استفاده می‌شود.

این دانه‌ها به دلیل سم‌زدایی و دفع خلط از گلو و سیستم تنفسی، بوی بد دهان را هم رفع می‌کنند.

3- بهبود عملکرد قلب و عروق: براساس نتایج مطالعات علمی و آموزه‌های طب سنتی، دانه خاکشیر یک گیاه مقوی عضله قلب است و برای ضربان قلب قوی‌تر توصیه می‌شود. مصرف آن باعث بهبود عملکرد قلب و کاهش آسیب بافت قلب می‌شود و دارای اثرات محافظت‌کننده است.

4- بهبود عملکرد دستگاه ادراری: مطالعات علمی نشان داده‌اند که خاکشیر می‌تواند غلظت اوره، کراتینین و اوریک اسید خون را که از علائم سمّیت و التهاب کلیه‌ها است، کاهش دهد. همچنین برای بیماران همودیالیزی مفید است و می‌تواند حس تشنگی را هم در این افراد کاهش دهد. از دیگر فواید این دانه‌ها، توانایی آنها در جلوگیری از تشکیل و دفع سنگ‌کلیه و سنگ صفرا است.

5- بهبود عملکرد کبد: مطالعات علمی نشان داده‌اند که دانه خاکشیر سطح آنزیم‌های کبدی شامل آلکالین فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و همچنین بیلی‌روبین کل در خون را کاهش ‌می‌دهد. بنابراین، برای آسیب کبدی و کبد چرب مفید است. در طب سنتی هم از آن برای سم زدایی کبد و طحال استفاده می‌شود.

6- افزایش قدرت باروری مردان: طبق نتایج تحقیقات علمی، مصرف دانه خاکشیر می‌تواند باعث افزایش غلظت هورمون تستوسترون و در نتیجه افزایش تعداد اسپرم شود. همچنین برای محافظت از بافت بیضه خصوصاً در مردان دیابتی می‌تواند مفید باشد. به‌طور سنتی هم مصرف آن برای بهبود واریکوسل و ناتوانایی جنسی توصیه می‌شود.

7- کاهش التهاب و درد: در طب سنتی ایرانی از دانه خاکشیر برای درمان التهاب و تسکین انواع درد مانند سردرد و میگرن استفاده می‌کنند. مطالعات علمی هم ادعای طب سنتی ایرانی در مورد اثربخشی این دانه‌ها بر رفع التهاب و تسکین درد را تأیید می‌کند.

8- پیشگیری و درمان پرکاری تیروئید: طبق تحقیقات علمی، دانه خاکشیر مقدار دو هورمون تیروئیدی موجود در خون-تری‌یدو‌تیرونین (T3) و تیروکسن (T4)- را کاهش می‌دهد. در نتیجه، مصرف آن برای افرادی که تیروئید پرکار دارند، مفید است.

9- درمان جوش، لک‌های پوستی و شوره سر: در طب سنتی ایرانی، دانه خاکشیر برای تیرگی پوست، کهیر و بثورات سرخک تجویز می‌شود.

• برای درمان جوش صورت و بدن، مصرف دانه خاکشیر با عرق شاهتره و عرق کاسنی توصیه می‌شود.
• برای درمان لک‌های صورت، مصرف دانه خاکشیر با ترنجبین توصیه می‌شود.
• روغن حاصل از این دانه‌ها هم خاصیت مرطوب‌کنندگی و مغذی برای پوست دارد.

  از دیگر فواید دانه خاکشیر پاکسازی کبد است که در نتیجه به درمان شوره سر کمک می‌کند.

10- رفع تشنگی و گرمازدگی و یک داروی تب بر طبیعی: دانه خاکشیر برای رفع عطش و تأمین آب مورد نیاز بدن انتخابی عالی است! همچنین، از جوشانده آن به عنوان تب بر و برای کاهش دمای بدن استفاده می‌شود.

11- کمک به چاق و یا لاغر شدن:

• برای افزایش وزن: هر روز در وعده صبحانه یک لیوان دانه خاکشیر و شیر بنوشید.
• برای لاغری و کاهش وزن: هر روز در وعده صبحانه یک قاشق غذاخوری دانه خاکشیر را در یک لیوان آب ولرم بریزید، یک قاشق غذاخوری آبلیموی طبیعی و دو قاشق غذاخوری گلاب هم اضافه کنید و بنوشید.

در طب سنتی هم به دلیل توانایی دانه خاکشیر در خارج کردن سودا از بدن، آن را برای تسکین سوزش سر دل و کاهش اشتها و تمایل این افراد به پرخوری تجویز می‌کنند.

12- مفید برای بانوان: تحقیقات علمی روی زنان نشان داده است که ضماد واژینال عسل و دانه خاکشیر می‌تواند عفونت‌های رحم را از بدن خارج کند.

همچنین مصرف دانه خاکشیر در ماه و روزهای آخر بارداری (البته تحت نظر پزشک معالج !)، برای آسان شدن زایمان طبیعی مؤثر است.

علاوه بر این موارد، کنترل قند در افراد دیابتی و جلوگیری از ابتلا به سرطان از دیگر فواید این دانه‌های شفابخش است.

تفاوت مصرف خاکشیر با آب سرد و گرم چیست؟

مصرف دانه خاکشیر با آب گرم و یا آب سرد می‌تواند خواص متفاوتی برای شما به همراه داشته باشد. مثلاً: در طب سنتی ایرانی، از دانه خاکشیر با آب سرد، شکر و کاسنی به عنوان خنک‌کننده و تب‌بر استفاده می‌شود. مصرف آن با آب گرم و شکر به عنوان ملیّن برای رفع یبوست تجویز می‌شود.

نحوه مصرف خاکشیر چگونه است؟

• دانه‌های خاکشیر قبل از مصرف باید به خوبی شسته شوند تا در صورت وجود شن یا ریگ‌های ریز در بین دانه‌ها، از آنها جدا شوند. به این منظور، دانه‌ها باید «ریگ شوریی» شوند. مقدار دلخواه از دانه‌ها را در یک کاسه بریزید و روی آنها آب بریزید. بگذارید حدود 5 تا 10 دقیقه بماند تا برگ و خس و خاشاک سبک روی آب آید، آب روی دانه‌ها را به آرامی خالی کنید.
• مجدد روی آنها آب بریزید و مدتی صبر کنید تا در آب ته نشین شوند. سپس محتویات را آرام آرام به داخل ظرف دیگری خالی کنید، با این کار ریگ و شن‌هایی که از دانه خاکشیر سنگین‌تر هستند و ته نشین شده‌اند، در همان ظرف اول باقی بمانند. برای اینکه مطمئن شوید نوشیدنی شما زلال، تمیز و سالم است، دو تا سه بار این کار را تکرار کنید!

سپس آن را در آب سرد یا گرم طبق دستورات زیر بخیسانید و میل کنید:

1- خیسانده: روزی سه بار و هر مرتبه 4 تا 8 گرم از دانه‌ها را در آب سرد چندین ساعت بخیسانید.

2- جوشانده: 4 تا 8 گرم از دانه‌ها را در 170 میلی‌لیتر آب به مدت 10 دقیقه بجوشانید.