تخم خرفه دوی پک نیوشا (200 گرمی)

تخم خرفه (.Portulaca oleracea L) یکی از دانه‌های مغذی و پرکاربرد در طب سنتی و آشپزی است. این گیاه که سابقه مصرف هزاران ساله در ایران، چین و هند دارد،زمستان 1404 برای نخستین‌بار در فروشگاه نیوشانیک معرفی شد. تخم خرفه سرشار از اسیدهای چرب امگا-3، ویتامین E، فیبر و مواد معدنی بوده و می‌توان آن را به صورت دمنوش، افزودنی در سالاد، غذا و شیرینی مصرف کرد. علاوه بر مصرف خوراکی، تخم خرفه به دلیل دارا بودن ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ویتامین‌های A و E به‌صورت موضعی برای پوست نیز استفاده می‌شود و در کاهش التهاب و حفظ شادابی آن نقش دارد.

خرفه از گیاهان بومی و خودرو ایران است که به دلیل ارزش غذایی و دارویی بالا، کشت آن نیز در سال‌های اخیر گسترش یافته است. سابقه کشت و مصرف این گیاه در ایران به بیش از بیست قرن می‌رسد. خرفه به‌طور طبیعی در بیشتر نقاط کشور رویش دارد و بیشترین پراکنش آن در استان‌های شمالی، غربی و جنوب‌شرقی گزارش شده است. مقاومت بالا در برابر گرما و کم‌آبی، این گیاه را به یکی از گونه‌های سازگار با اقلیم ایران تبدیل کرده است.

حد مجاز مصرف

به طور معمول، روزانه 3 تا 5 گرم تخم خرفه را در رژیم غذایی‌تان مصرف کنید. ⁽¹⁹⁾

دستورالعمل های مربوط به دوز مصرف براساس مطالعات بالینی:

• برای چاقی و کبد چرب: 10 گرم تخم خرفه، پیش از دو وعده صبحانه و شام و در هر وعده 5 گرم، به مدت 8 هفته مصرف شود. ⁽⁷⁾
• برای کم‌خونی: روزانه 0.3 گرم تخم خرفه به ازای هر کیلوگرم وزن بدن به مدت 4 هفته مصرف شود. ⁽⁸⁾ مثلاً یک فرد 60 کیلوگرمی، می‌تواند روزانه 18 گرم تخم خرفه را به مدت 4 هفته مصرف کند. توصیه می‌شود این مقدار در طول روز و در وعده‌های مجزا مصرف شود.
• برای دیابت نوع 2: 5 گرم تخم خرفه پودر شده، 2 مرتبه در روز به مدت 8 هفته مصرف شود.
• برای چربی خون بالا: 500 میلی‌گرم (0.5 گرم) تخم خرفه، دو مرتبه در روز به مدت 1 ماه مصرف شود. ⁽²⁰⁾
• برای خونریزی غیرطبیعی رحم: 48 ساعت بعد از شروع خونریزی رحم، هر 4 ساعت یکبار 5 گرم پودر تخم خرفه در یک لیوان آب (به صورت خوراکی)، به مدت 3روز مصرف شود. ⁽²¹⁾

بهترین زمان مصرف

تخم خرفه را می‌توانید در رژیم غذایی روزانه خود بگنجانید.  

روش مصرف دانه خرفه چیست؟

1- شیر دانه: پودر تخمه خرفه را در آب داغ خیس کنید، سپس آن را صاف کرده و بنوشید. شیر دانه به‌عنوان خنک‌کننده‌ی مغز و قلب و همچنین برای رفع تشنگی و سینه پهلو کاربرد دارد.

2- تخم خرفه و دوغ: برای رفع تشنگی، تخم خرفه را بکوبید و با دوغ طبیعی مخلوط کنید (مانند خیس کردن برنج). پس از آن‌که دوغ به خوبی به خورد تخم خرفه رفت، مقداری دیگر دوغ روی آن بریزید. این فرآیند را سه بار تکرار کنید و در پایان، اجازه دهید تخم خرفه‌ها کاملاً خشک شوند.

3- شیرینی‌پزی و آشپزی: این دانه‌های کوچک طعمی منحصر به فرد و خاص به غذاها و دسرها می‌دهند. می‌توانید از تخم خرفه به عنوان تزئین در انواع شیرینی‌ها، مانند کوکی‌های کره‌ای و کیک‌ها استفاده کنید، یا آن را بر روی نان برشته بپاشید. همچنین، می‌توانید تخم خرفه را به آش‌ها و سوپ‌ها اضافه کنید تا طعمی متفاوت و جذاب به آن‌ها ببخشد.

خواص خرفه:

تنظیم قند خون

در سال 2011، مطالعه‌ای بر روی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 انجام شد تا به طور علمی اثبات شود که تخم خرفه می‌تواند به بهبود بیماری دیابت در پزشکی کمک کند.

تنظیم چربی خون

در سال 2014، مطالعه‌ای بر روی اثر تخم خرفه بر بهبود دیس‌لپیدمی (اختلال در مقدار چربی‌های خون) در میان نوجوانان چاق انجام شد. در این مطالعه، از بیماران نوجوان چاق خواسته شد که روزانه دو بار یک عدد کپسول حاوی 500 میلی‌گرم تخم خرفه پودر شده مصرف کنند و این روند را به مدت یک ماه ادامه دهند. پیش از شروع و پس از پایان دوره مطالعه، مقدار کلسترول کل، کلسترول بد (LDL)، کلسترول خوب (HDL) و تری‌گلیسرید خون آن‌ها پس از 12 ساعت ناشتایی اندازه‌گیری شد.

بهبود عملکرد کبد

در سال 2015، مطالعه‌ای بر روی تأثیر تخم خرفه بر آنزیم‌های کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی (تجمع چربی اضافی در کبد به دلایل غیر از مصرف الکل) انجام شد. در این مطالعه، بیماران به همراه یک رژیم غذایی لاغری، روزانه 10 گرم تخم خرفه (پیش از دو وعده صبحانه و شام) مصرف کردند. در شروع مطالعه و در پایان هفته هشتم، آنزیم‌های کبدی اندازه‌گیری شد و همچنین از کبد سونوگرافی گرفته شد. نتایج به‌دست‌آمده با نتایج گروه کنترل، که فقط رژیم غذایی لاغری دریافت کرده بودند، مقایسه شد.

تسریع کاهش وزن

در سال 2015، تأثیر تخم خرفه بر پارامترهای تن‌سنجی، از جمله وزن، اندازه دور کمر، اندازه دور باسن، و شاخص توده بدنی (BMI)، مورد مطالعه قرار گرفت.

در این مطالعه، بیماران به همراه یک رژیم غذایی لاغری، روزانه 10 گرم تخم خرفه (پیش از دو وعده صبحانه و شام) مصرف کردند. پارامترهای تن‌سنجی در شروع مطالعه و در پایان هفته هشتم اندازه‌گیری شد و نتایج به‌دست‌آمده با نتایج گروه کنترل، که فقط رژیم غذایی لاغری دریافت کرده بودند، مقایسه شد. پس از 8 هفته مصرف تخم خرفه، کاهش قابل توجهی در وزن، اندازه دور کمر و دور باسن در هر دو گروه مشاهده شد؛ اما شاخص توده بدنی (BMI) تنها در گروهی که تخم خرفه مصرف کرده بودند، کاهش قابل‌توجهی داشت. این مطالعه نشان داد که مصرف تخم خرفه به همراه رژیم غذایی به مدت 8 هفته تأثیرات مفیدی بر پارامترهای تن‌سنجی دارد. ⁽⁷⁾

بهبود کم‌ خونی

کم‌خونی فقر آهن (IDA) شدیدترین و پیشرفته‌ترین مرحله فقر آهن است. مصرف تخم خرفه به عنوان یک روش طب سنتی برای درمان کم‌خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بهبود عملکرد قلب و عروق

در سال 2016، مطالعه‌ای با هدف بررسی تأثیر مصرف تخم خرفه بر آترواسکلروز (گرفتگی عروق) انجام شد. در این مطالعه، زنان مبتلا به دیابت نوع 2، همراه با تمرینات هوازی، روزانه 2.5 گرم تخم خرفه (همراه ناهار) و 5 گرم (همراه شام) به مدت 16 هفته مصرف کردند.

ضد درد

در سال 2019، تأثیر تخم خرفه بر پیشگیری از پس‌درد (درد رحم پس از زایمان) مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که مصرف تخم خرفه موجب کاهش معناداری در شدت پس‌درد و تعداد مسکن‌های مصرفی شد. ⁽¹¹⁾

بهبود عملکرد دستگاه ادراری

در سال 2011، مطالعه‌ای برای ارزیابی اثربخشی مصرف مخلوط تخم کدو حلوایی و تخم خرفه به مدت 6 هفته بر عملکرد کلیه انجام شد. این آزمایش بر روی موش‌هایی که رژیم‌غذایی پرکلسترول داشتند، انجام شد. عملکرد کلیه‌ها با اندازه‌گیری مقدار الکترولیت‌ها (سدیم و پتاسیم)، کراتینین، اوره و فسفر موجود در خون حیوانات ارزیابی شد.

بهبود عملکرد سیستم عصبی

چربی خون بالا یکی از عوامل خطر بسیار شایع برای آسیب مغزی است. براساس نتایج مطالعه‌ای که در سال 2015 بر روی موش‌های مبتلا به کلسترول خون بالا انجام شد، رژیم غذایی پرکلسترول باعث تغییرات ساختاری در قشر پیشانی و مخچه می‌شود، و تخم خرفه توانسته است اکثر این تغییرات را بهبود دهد. به عقیده محققان، تخم خرفه به‌دلیل داشتن اسیدهای چرب امگا 3، فیبر نسبتاً بالا و خاصیت آنتی‌اکسیدانی، می‌تواند به عنوان درمان کمکی برای جلوگیری از پیشرفت آسیب مغزی مورد استفاده قرار گیرد. ⁽¹⁴⁾

ضد التهاب

دانه و برگ خرفه حاوی ترکیبات فعالی مانند فلاونوئیدها، ویتامین E و اسیدهای چرب امگا-3 هستند که التهاب بدن را کاهش می‌دهند. تحقیقات نشان داده‌اند که عصاره خرفه در مدل‌های حیوانی، التهاب را مهار کرده و از بافت‌های بدن در برابر آسیب محافظت می‌کند.⁽²⁵⁾

کاهش اشتها

فیبر فراوان موجود در دانه خرفه باعث احساس سیری و پر بودن معده می‌شود. مصرف آن به‌صورت خیسانده یا همراه با غذاهای سبک، می‌تواند میل به غذا را کاهش دهد و در برنامه‌های کنترل وزن مؤثر باشد. ⁽²⁶⁾

ترمیم و جلوگیری از پیری پوست

دانه و عصاره خرفه سرشار از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، ویتامین‌های C و E، بتاکاروتن و پلی‌فنول‌ها هستند که به محافظت از پوست در برابر رادیکال‌های آزاد کمک می‌کنند. این ترکیبات با جلوگیری از تخریب کلاژن ، مانع خشکی و چروک پوست می‌شوند و روند بازسازی آن را سرعت می‌بخشند.

تسکین سرفه

در طب سنتی ، از جوشانده دانه خرفه برای کاهش سرفه، خشکی گلو و تحریکات تنفسی استفاده می‌شود. مطالعات آزمایشگاهی نیز نشان داده‌اند که عصاره خرفه در حیوانات، دفعات سرفه را کاهش می‌دهد و اثر ضدالتهابی روی مجاری تنفسی دارد.⁽²⁸⁾

تقویت قوای عمومی بدن

خرفه یکی از غنی‌ترین گیاهان از نظر ویتامین A، C، E و املاحی مانند منیزیم، آهن و کلسیم است. این ترکیبات به تقویت سیستم ایمنی، افزایش انرژی و بهبود عملکرد بدن کمک می‌کنند مصرف خرفه برای افرادی که احساس خستگی یا ضعف عمومی دارند مفید است. ⁽²⁹⁾

تصفیه‌کننده خون

دانه خرفه سرشار از اسیدهای چرب امگا-3 و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی است. این ترکیبات با کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو، به بهبود کیفیت خون و سلامت قلب کمک می‌کنند. مصرف منظم خرفه می‌تواند به پاکسازی طبیعی بدن و تنظیم چربی‌های خون کمک کند. ⁽³⁰⁾

تسکین تشنگی و رفع عطش

خرفه گیاهی گوشتی و آب‌دوست است که می‌تواند مقدار زیادی آب در خود ذخیره کند. دانه‌ها و برگ‌های آن وقتی در مایعات خیس می‌خورند، حالت ژله‌ای پیدا می‌کنند و به حفظ آب بدن و کاهش احساس تشنگی کمک می‌کنند. ⁽³¹⁾